Bản chất của dối trá – Chúng ta đã dối gạt mọi người và chính mình như thế nào?, nhà tâm lý học và kinh tế học hành vi Dan Ariely khám phá một nghịch lý thú vị: phần lớn chúng ta đều muốn tin rằng mình là người trung thực, nhưng trên thực tế, ai cũng có thể thực hiện những hành vi gian dối trong những hoàn cảnh nhất định. Qua đó, tác giả giúp người đọc nhìn sâu hơn vào những cơ chế tâm lý khiến con người có thể vừa làm điều sai trái, vừa duy trì hình ảnh tốt đẹp về chính mình.

Dựa trên hàng loạt thí nghiệm trong tâm lý học và kinh tế học hành vi, Dan Ariely phân tích những yếu tố tác động đến tính trung thực của con người. Ông cho thấy hành vi gian lận không phải lúc nào cũng xuất phát từ sự tính toán lạnh lùng về lợi ích và nguy cơ bị phát hiện. Nhiều người chỉ gian lận ở một mức độ nhỏ, đủ để thu được lợi ích nhưng vẫn có thể tự xem mình là người tử tế. Tác giả gọi đây là khả năng tự điều chỉnh nhận thức để dung hòa giữa lợi ích cá nhân và hình ảnh đạo đức của bản thân. Cuốn sách lần lượt xem xét ảnh hưởng của động cơ cá nhân, sự mệt mỏi, việc sử dụng hàng giả, khả năng sáng tạo, tác động của người xung quanh và những hành vi gian dối mang tính tập thể. Từ những tình huống tưởng như rất bình thường trong học tập, công việc, kinh doanh và đời sống xã hội, tác giả chỉ ra rằng sự không trung thực có thể lan rộng và trở thành một phần của môi trường sống nếu không được nhận diện, ngăn chặn. Đồng thời, ông cũng đề cập đến những điều kiện và biện pháp có thể giúp con người duy trì sự trung thực trong các lựa chọn hằng ngày.